Utangulizi:
Kama vile virusi vya binadamu vinavyoweza kuathiri afya, virusi vya kompyuta huathiri "afya" ya mfumo wa kompyuta. Ni sehemu ndogo ya programu iliyoandikwa kwa nia mbaya, ambayo hujishikiza kwenye programu halali ili kuenea na kusababisha madhara.
1. Maana ya virusi vya kompyuta
-
Ni kipande cha programu kinachoweza kujiendesha na kujiiga (replicate) kwa kujishikiza kwenye faili au programu nyingine.
-
Kinahitaji mtu kufungua au kuendesha faili kilichojificha ndani yake ili kuanza kuenea.
2. Jinsi virusi vinavyosambaa
-
Kupitia faili zinazopakiwa kutoka mtandaoni.
-
Kupitia USB au vifaa vingine vya kuhifadhi data.
-
Kupitia viambatisho vya barua pepe vilivyoambukizwa.
-
Kupitia mitandao ya kompyuta.
3. Madhara ya virusi
-
Kufuta au kuharibu faili.
-
Kupunguza kasi ya kompyuta.
-
Kuficha au kubadilisha data.
-
Kufanya programu zishindwe kuendesha.
4. Aina za virusi vya kompyuta
-
File infector virus – hujishikiza kwenye faili za programu.
-
Boot sector virus – huambukiza sehemu ya boot ya diski.
-
Macro virus – huambukiza hati zilizo na macro kama Microsoft Word/Excel.
-
Polymorphic virus – hubadilisha muundo wake ili kuepuka kugunduliwa.
5. Mfano wa virusi maarufu
-
Michelangelo Virus – kiliharibu data kwenye tarehe maalum.
-
Melissa Virus – kilisambaa kupitia barua pepe mwaka 1999.
Je wajua (Fact):
Virusi vya kwanza vya kompyuta vilitengenezwa mwaka 1971 na kuitwa Creeper, lakini kilikuwa cha majaribio tu na hakukuwa na madhara makubwa.
Hitimisho:
Virusi vya kompyuta ni tishio kwa mifumo ya habari, vikihitaji tahadhari kubwa kupitia matumizi ya antivirus, ulinzi wa mitandao, na uangalifu wa kufungua faili au viambatisho visivyojulikana. Kujua jinsi vinavyofanya kazi husaidia kuepuka madhara yake.
