Utangulizi
VVU unapotishia mfumo wa kinga ya mwili, magonjwa mbalimbali ambayo kwa kawaida mwili huweza kuyazuia huanza kushambulia. Haya huitwa magonjwa nyemelezi (opportunistic infections), kwa sababu hutumia udhaifu wa kinga mwilini kushambulia. Kuzuia na kutibu magonjwa haya ni muhimu kwa maisha ya mtu aliyeambukizwa.
Maudhui
1. Magonjwa Nyemelezi ni Nini?
-
Ni magonjwa yanayopata nafasi ya kuambukiza mtu wakati kinga ya mwili ikiwa dhaifu.
-
Mara nyingi hayaonekani kwa watu wenye kinga imara.
2. Magonjwa Nyemelezi ya Kawaida kwa Wanaoishi na VVU
-
Kifua kikuu (TB): Ugonjwa wa mapafu unaoshambulia sana watu wenye VVU. Ni kisababishi kikuu cha vifo.
-
Fangasi wa midomoni (oral thrush): Fangasi wanaoshambulia sehemu za mdomo na koo.
-
Nimonia (Pneumocystis pneumonia – PCP): Hushambulia mapafu, husababisha kikohozi, pumzi fupi na homa.
-
Herpes Simplex: Vidonda sehemu za siri au mdomoni.
-
Toxoplasmosis: Huathiri ubongo, macho, na viungo vingine.
-
Kansa zinazohusiana na VVU: Mfano – Kaposi’s sarcoma, lymphoma.
3. Dalili Zinazoashiria Magonjwa Nyemelezi
-
Homa za mara kwa mara zisizoisha
-
Kupungua kwa uzito bila sababu
-
Kikohozi cha muda mrefu au chenye damu
-
Kuharisha kwa muda mrefu
-
Vidonda au madoa mdomoni na sehemu za siri
-
Maumivu ya kichwa sugu na kuchanganyikiwa
4. Njia za Kujikinga na Magonjwa Nyemelezi
-
Kuanza dawa za ARV mapema – huhifadhi kinga ya mwili
-
Kunywa dawa kinga za magonjwa nyemelezi, kama cotrimoxazole
-
Kuepuka mazingira yenye vumbi, moshi au mtu mwenye TB
-
Kula chakula safi na chenye lishe bora
-
Kujitunza kwa usafi wa mwili na mazingira
5. Matibabu ya Magonjwa Nyemelezi
-
Wengi huweza kutibiwa kama wakigunduliwa mapema
-
Dawa hutolewa kulingana na aina ya ugonjwa (antibiotics, antifungals, anti-TB, nk)
-
Daktari huweza pia kubadilisha mpangilio wa ARV kama ugonjwa unaendelea
Hitimisho
Magonjwa nyemelezi ni tishio kubwa kwa watu wanaoishi na VVU hasa pale wanapochelewa kuanza dawa au kutofuatilia matibabu yao. Kwa ufuatiliaji mzuri wa afya, matumizi sahihi ya ARV na usafi wa maisha, magonjwa haya yanaweza kuzuiwa au kutibiwa mapema kabla hayajaenea na kusababisha madhara makubwa.
