Utangulizi
Wakati wa ujauzito, mfumo wa kinga ya mwili wa mwanamke huwa dhaifu zaidi ili kuruhusu mtoto kukua. Hii humfanya mama kuwa rahisi zaidi kupata maambukizi ya chakula (foodborne illnesses) kama vile Listeriosis, Toxoplasmosis, au Salmonella. Baadhi ya vyakula vinavyoonekana kuwa salama kwa watu wengine vinaweza kuwa na hatari kubwa kwa mjamzito.
Vyakula vya Kuepuka
1. Nyama Mbichi au Zilizopikwa Nusu
Nyama za kukaangwa kiasi (rare steak), sushi, au nyama zilizosindikwa (kama deli meats, sausages, au hot dogs) zinaweza kuwa na vimelea vya Toxoplasma au Listeria. Hakikisha nyama zote zimepikwa vizuri hadi kuiva kabisa.
2. Samaki Wenye Kiwango Kikubwa cha Zebaki (Mercury)
Samaki kama papa (shark), sangara wakubwa, na samaki wa bahari kuu wanaweza kuwa na kiwango kikubwa cha zebaki. Zebaki ni sumu inayoweza kuathiri vibaya mfumo wa neva na ubongo wa mtoto anayekua.
3. Mazao ya Maziwa Yasiyochemshwa (Unpasteurized Dairy)
Bidhaa za maziwa zisizopitia mchakato wa kuchemshwa (pasteurization) zinaweza kubeba bakteria ya Listeria. Epuka jibini laini kama Brie, Camembert, au Feta isipokuwa tu kama lebo imeandikwa wazi kuwa imetengenezwa kwa maziwa yaliyochemshwa (pasteurized).
4. Mayai Mabichi au Yaliyopikwa Nusu
Mayai mabichi au vyakula vyenye mayai mabichi (kama mayonnaise ya kutengenezwa nyumbani, tiramisu, au unga wa keki mbichi) yanaweza kuwa na bakteria wa Salmonella. Hakikisha mayai yameiva hadi kiini chake kuwa kigumu.
5. Ini na Bidhaa za Ini
Ingawa ini lina virutubisho, lina kiasi kikubwa sana cha Vitamin A (Retinol). Kiwango kikubwa cha Vitamin A kinaweza kusababisha madhara kwenye ukuaji wa viungo vya mtoto. Ni bora kupunguza au kuepuka ini wakati wa ujauzito.
6. Vinywaji Vyenye Kafeini Nyingi
Kafeini hupenya kuta za kondo la nyuma (placenta) na kufika kwa mtoto. Matumizi makubwa ya kahawa, chai nzito, au vinywaji vya nishati yanaweza kuongeza hatari ya mtoto kuzaliwa na uzito mdogo au kuharibika kwa mimba.
7. Pombe
Hakuna kiasi cha pombe kilicho salama wakati wa ujauzito. Pombe inaweza kusababisha ugonjwa wa Fetal Alcohol Syndrome (FAS), ambao huleta ulemavu wa kudumu wa akili na mwili kwa mtoto.
Je! Wajuwa? (Fact Check)
- Je, matunda na mboga mboga vinaweza kuwa hatari? Ndiyo, ikiwa hayajaoshwa vizuri. Udongo unaweza kuwa na Toxoplasma. Osha vizuri matunda na mboga zote kwa maji safi ya mtiririko kabla ya kula.
- Je, kula kwa ajili ya watu wawili ni lazima? Hapana. Hii ni dhana potofu. Unahitaji virutubisho zaidi, siyo kiasi maradufu cha chakula. Kula kupita kiasi huongeza hatari ya kisukari cha ujauzito.
- Je, mimea ya asili (herbal teas) ni salama? Si yote. Baadhi ya mimea inaweza kusababisha kusinyaa kwa mji wa mimba. Daima uliza daktari kabla ya kutumia dawa yoyote ya asili.
Hatua za Kuchukua
- Soma Lebo: Kwenye vyakula vilivyosindikwa, hakikisha unapata maelezo kama bidhaa imepitia usafishaji (pasteurization).
- Usafi Jikoni: Osha mikono, visu, na mbao za kukatia nyama kila unapomaliza kuandaa chakula kibichi.
- Pika vizuri: Hakikisha chakula kinapata moto wa kutosha hadi kuiva ndani.
- Wasili na Daktari: Ikiwa una mashaka kuhusu chakula fulani, usile. Ni heri kuwa salama kuliko kuhatarisha afya yako.
Hitimisho
Kuepuka vyakula hivi si kizuizi cha kufurahia maisha, bali ni ulinzi muhimu kwa kiumbe kinachotegemea kila unachokula ili kukua. Kwa kufanya uchaguzi makini wa chakula, unajenga mazingira bora ya ukuaji na unahakikisha kuwa mtoto wako anaanza safari yake ya maisha akiwa na afya njema.
