Muhtasari wa somo letu…
Kufunga ni hali ya kuacha kula na kunywa kwa muda maalum. Kitaalamu, hali hii husababisha mabadiliko ya kimetaboliki mwilini kama kupungua kwa kiwango cha insulini, matumizi ya akiba ya mafuta (fat metabolism), na kuongezeka kwa mchakato wa autophagy — yaani usafishaji wa seli zilizochoka au kuharibika. Mabadiliko haya yanaweza kuwa na faida kadhaa kiafya endapo kufunga kunafanyika kwa usahihi.
Utangulizi wa somo…
Mwili wa binadamu una uwezo mkubwa wa kujirekebisha. Tunapokula mara kwa mara, mwili huwa katika hali ya kuhifadhi na kutumia sukari. Lakini tunapofunga, mwili hubadilika na kuanza kutumia mafuta kama chanzo kikuu cha nishati. Hii huleta athari mbalimbali chanya katika viungo vya ndani.
Sasa tuingie kwenye somo letu…
-
Figo
Figo zina jukumu la kuchuja damu na kuondoa taka mwilini. Wakati wa kufunga:
-
Mwili hupunguza uzalishaji wa taka zinazotokana na mmeng’enyo wa chakula.
-
Kupungua kwa sukari na shinikizo la damu husaidia kupunguza mzigo kwa figo.
-
Tafiti zinaonesha kuwa kufunga kwa mpangilio mzuri kunaweza kuboresha uwiano wa chumvi na maji mwilini.
Hata hivyo, wagonjwa wa figo wanapaswa kufunga chini ya ushauri wa daktari, kwani upungufu wa maji unaweza kuwa hatari kwao.
-
Moyo
Kitaalamu, kufunga kunaweza:
-
Kupunguza kiwango cha lehemu (cholesterol) mbaya LDL.
-
Kupunguza mafuta mwilini, hasa mafuta ya tumboni ambayo huongeza hatari ya magonjwa ya moyo.
-
Kuboresha mzunguko wa damu kwa kupunguza uvimbe wa mishipa (inflammation).
Hivyo, kufunga kwa usahihi kunaweza kupunguza hatari ya magonjwa ya moyo na mishipa ya damu.
-
Ini
Ini ni kiungo kikuu cha kusafisha sumu na kudhibiti kimetaboliki. Wakati wa kufunga:
-
Ini hubadilisha mafuta kuwa ketoni kwa ajili ya nishati.
-
Hali hii husaidia kupunguza mafuta yaliyokusanyika kwenye ini (fatty liver).
-
Mchakato wa autophagy husaidia kuondoa seli zilizoharibika.
Kwa hiyo, kufunga kunaweza kusaidia kuboresha afya ya ini, hasa kwa watu wenye mafuta mengi kwenye ini.
-
Mfumo wa kinga
Kufunga kunaweza:
-
Kupunguza uvimbe sugu mwilini.
-
Kuchochea uzalishaji wa seli mpya za kinga baada ya kipindi cha kufunga.
-
Kusaidia mwili kujirekebisha kupitia autophagy.
Baadhi ya tafiti zinaonesha kuwa kufunga kwa vipindi maalum kunaweza kusaidia kuimarisha ulinzi wa mwili dhidi ya maambukizi.
-
Kisukari
Kitaalamu, kufunga:
-
Hupunguza kiwango cha sukari kwenye damu.
-
Huboresha usikivu wa mwili kwa insulini (insulin sensitivity).
-
Hupunguza hatari ya kupata kisukari aina ya pili.
Lakini wagonjwa wa kisukari wanaotumia dawa au insulini lazima washauriane na daktari kabla ya kufunga, ili kuepuka kushuka kwa sukari kupita kiasi (hypoglycemia).
-
Presha ya damu
Wakati wa kufunga:
-
Uzito wa mwili hupungua.
-
Kiwango cha insulini hupungua, hali inayosaidia mishipa kupanuka vizuri.
-
Mzunguko wa damu huboreka.
Hii inaweza kusaidia kupunguza shinikizo la damu kwa baadhi ya watu.
-
Mmeng’enyo wa chakula
Kufunga huipa mfumo wa mmeng’enyo muda wa kupumzika:
-
Tumbo na utumbo hupata muda wa kujirekebisha.
-
Kupungua kwa ulaji wa mara kwa mara hupunguza asidi nyingi tumboni.
-
Husaidia kuboresha uwiano wa bakteria wazuri kwenye utumbo.
Kwa watu wenye matatizo ya tumbo kama kiungulia au gesi, kufunga kwa mpangilio mzuri kunaweza kusaidia.
Je wajua…
Wakati wa kufunga kwa zaidi ya saa 12, mwili huanza kuingia kwenye hali ya kutumia mafuta kama chanzo kikuu cha nishati, na ndipo faida nyingi za kimetaboliki huanza kuonekana.
Hitimisho
-
Kufunga huboresha matumizi ya mafuta na kupunguza uzito wa ziada.
-
Husaidia kupunguza hatari ya magonjwa ya moyo na presha ya damu.
-
Huboresha usikivu wa insulini na kusaidia kudhibiti kisukari.
-
Husaidia kupunguza mafuta kwenye ini na kuboresha kazi ya ini.
-
Huchochea usafishaji wa seli kupitia autophagy.
-
Huipa mfumo wa mmeng’enyo muda wa kupumzika na kujirekebisha.
-
Wagonjwa wenye maradhi sugu wanapaswa kushauriana na daktari kabla ya kufunga.
